Άρθρο του Χαράλαμπου Σημαντώνη
Προέδρου του European Shortsea Network και της Ένωσης Εφοπλιστών Ναυτιλίας Μικρών Αποστάσεων
στη Ναυτεμπορική
Πολλοί χαρακτηρίζουν την Ευρώπη «μπλε ήπειρο» εξαιτίας του ότι έχει τον μεγαλύτερο θαλάσσιο χώρο – με περισσότερα από 90.000 χιλιόμετρα ακτογραμμής, εκτεταμένες νησιωτικές και αρχιπελαγικές περιοχές και αλληλοσυνδεόμενες περιφερειακές θαλάσσιες που σχηματίζουν φυσικούς διαύλους εμπορικής αλυσίδας. Εμείς, οι άνθρωποι της ναυτιλίας, λέμε ότι πολλές μεταφορές είναι οι «αρρυθμίες» της Ευρώπης, γιατί διασφαλίζουν πράγματι τη ζωή στον κόσμο της μεταφέροντας εμπορεύματα, καθότι και ανθρώπους – με απλά λόγια, η οικονομική γεωγραφία της Ευρώπης είναι εγγενώς θαλάσσια.
Τα τελευταία χρόνια, πλέον οι πλοιοκτήτες ηγούνται και επιταχύνουν τη θέση που τους αξίζει στην αλυσίδα των σύγχρονων μεταφορών της Ευρώπης, αλλά και των ευρωπαϊκών στρατηγικών της Ε.Ε. Από την Έκθεση Ντράγκι μέχρι τις πρόσφατες στρατηγικές, οι πολλές μεταφορές, δηλαδή η shortsea ναυτιλία, είναι πλέον κρίσιμος πυλώνας στον προγραμματισμό και τις δράσεις της Ευρώπης για τη μετακίνηση φορτίων από το οδικό στο θαλάσσιο δίκτυο, τη μείωση του ανθρακικού αποτυπώματος και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητάς της.
Τον περασμένο Μάρτιο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε στοχευμένες νέες στρατηγικές για τη ναυτιλία βραχυχέων και τους λιμένες της Ε.Ε., αναγνωρίζοντας συγχρόνως στόχους: ενίσχυση ανταγωνιστικότητας, προώθηση βιωσιμότητας, συμβολή στην προσθήκη της απανθρακοποίησης, ενεργό συμμετοχή στην ενδυνάμωση της ασφάλειας και της ανθεκτικότητας του ευρύτερου τομέα των πλωτών μεταφορών της Ένωσης, έχοντας όμως υπό επίγνωση τη ναυτιλία, τους λιμένες και τη συνολική βιομηχανία.
Η EENMA, αλλά και το European Shortsea Network (ESN) – το δίκτυο που υποστηρίζει τη shortsea ναυτιλία στην Ευρώπη γενικότερα και του οποίου η Ελλάδα έχει την προεδρία για 2 χρόνια συμπλέοντας άμεσα με το ευρωπαϊκό όραμα – θεωρούν πως υπάρχουν δύο μείζονος σημασίας προκλήσεις που αφορούν άμεσα το μέλλον της ναυτιλίας.
Το πλαίσιο Fit for 55, το ETS και το Fuel Maritime δημιουργούν σοβαρές πιέσεις στη shortsea ναυτιλία, ιδιαίτερα όταν δεν υπάρχουν ακόμη επαρκή και διαθέσιμα εναλλακτικά καύσιμα.
Πέρα τούτου, υπάρχουν προβληματισμοί και σχετικά με τη δυνατότητα και την προοπτική προσαρμογής των πλοίων της στον νέο περιβαλλοντικό κανονισμό. Πάντως, η πλήρης υλοποίηση των μέτρων με βάση τη θέση «Fit for 55» πολιορκείται ήδη σε όλο σχεδόν το ευρωπαϊκό επίπεδο από λειτουργικά και στη βάση του κλάδου στο τέλος.
Πλοία Fit for 55, το ETS και το FuelEU Maritime δημιουργούν σοβαρές πιέσεις στη shortsea ναυτιλία, ιδιαίτερα όταν δεν υπάρχουν ακόμη επαρκή και διαθέσιμα εναλλακτικά καύσιμα. Επίσης, η πράσινη μετάβαση δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο σε ρυθμιστικά βήματα. Η EENMA, συνειδητοποιώντας το μέγεθος του προβλήματος αλλά και της πρόκλησης που δημιουργεί αυτό για τη λειτουργία της, ανέθεσε πέρυσι στο IOBE την εκπόνηση μιας μελέτης για τις τάσεις και τις οικονομικές επιδράσεις της shortsea ναυτιλίας στην Ελλάδα.
Σύμφωνα με τα ευρήματα αυτής της μελέτης, το συνολικό κόστος συμμόρφωσης με τα μέτρα υπολογίζεται σε 225 εκατομμύρια ευρώ, το 2030, με το μεγαλύτερο κόστος να οφείλεται στην επέκταση του ETS. Η απώλεια εσόδων των επιχειρήσεων της shortsea ναυτιλίας από τη χαμηλότερη κίνηση, μετά την αφαίρεση των ποσών που αντιστοιχούν στα νέα επιβαρύνσεις, υπολογίζεται σε 140 εκατομμύρια ευρώ το 2030. Η επιβάρυνση των μέσων θα επηρεάσει μείωση της κίνησης έως και 17% το 2030. Επιπροσθέτως, υπάρχουν φαινόμενα διαρροής εμπορίου από το Αιγαίο και τις θέσεις εργασίας.
Στο σημείο αυτό θέλω να τονίσω θερμά ότι η shortsea ναυτιλία δεν είναι απλώς μια πολιτική πράσινης μετάβασης, συγχρονισμού του στόλου ή άλλων πρωτοβουλιών που υποβαθμίζουν τη βιώσιμη ανάπτυξη και το μέλλον του κλάδου μας. Αντίθετα, πιστεύουμε ότι οι πολιτικές αυτές έχουν θετικό πρόσημο, όμως ταυτόχρονα είναι σύνθετες και απαιτούν συνεχή επαγρύπνηση, η οποία ουσιαστικά εξαρτάται από τη συνεργασία των κρατών-μελών, τη στήριξη των μικρών και μεσαίων ναυτιλιακών εταιρειών για την πράσινη μετάβαση και την ανάπτυξη λιμένων και ενεργειακών υποδομών.
Και έρχεται η δεύτερη μεγάλη πρόκληση. Η πρόσβαση και η αξιοποίηση των χρηματοδοτικών εργαλείων, στις οποίες στηρίζεται η Ευρώπη για τη δική της πορεία στην πράσινη μετάβαση, να εξελιχθούν από κενό γράμμα σε πραγματικό όχημα χρηματοδότησης. Σήμερα, οι μικρομεσαίες ναυτιλιακές επιχειρήσεις δυσκολεύονται να ενταχθούν σε προγράμματα που συχνά σχεδιάζονται αποκλειστικά για μεγάλους οργανισμούς. Αυτό δημιουργεί ένα πραγματικό κενό που μας οδηγεί αναγκαστικά στον αποκλεισμό στην πράξη.
Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο εδώ.